Prof. Dr. Heiner Eichner: Zazaki be Kurdi xısımÍ, hama jŁ zon niyÍ!

 

Eichner: Sebeta ni dı zono, jŁ tarixÍ sıftÍni nÍşikime biyame meydan. Ez, na mesela de nia von: Zazaki be Kurdi, dialektÍ jŁ zoni niyÍ. Ma ver de dı teni zoni estÍ. Ğezna qesonÍ ni zono de xÍlÍ qesi estÍ ke jÍ jŁbiniÍ. Bina Áeku ya ki qeso de ki şiyÍ re jŁbini. Hama uncia ki ma şikime, qalÍ dı zono bıkime. Ni dı zoni, wayirÍ tarixanÍ binonÍ.

Dr. Zeynep ARSLAN

Prof. Dr. Heiner Eichner, jŁ zonzano. Universta Vienna de EnstituyÍ Zanıtena Zonu de gurino. WertÍ zonu de barÍ xo, KomÍ İndo-Germankio. XÍlÍ waxt ra tepiawo, zonÍ ma ser ki destÍ xo kerdo bınÍ kemere. Prof. Dr. Eichneri, KursÍ Zazakiyo en vırÍno ke Universta Vienna de amay bi meydan, hetÍ Mag. Eren KılıÁi de dest eşti bi i kursi ki. Eichneri be KılıÁi ra o kurs xondÍ dı serru pia da. Ma zonÍ ma ser, Prof. Dr. Eichneri de  jŁ mobet kerd.

Ez wazon ke vırÍnde ni pers bıkeri: Tu, Zazaki Áutır u Áı waxt nas kerd?

Prof. Dr. Eichner: MısletÍ ke Vienna de nişenÍ ro xÍlÍ zonu qesÍ kenÍ. Hama ni zonu ra xÍlÍ teni qe nÍnÍ Áımo ver. Misal vacime, KurdıstanÍ Tırkiya de ververÍ Tirki de hem Kurmanci hem ki Zazaki yeno qesÍ kerdene. İyÍ ke uca Kurmanci ya ki Zazaki qesÍ kenÍ, ino ra xÍlÍ teni ki serro ra nato, Austria derÍ. Zazaki, jÍ i zonanÍ koÁdaranÍ bino, nıka zonÍ ni welatio ki. Hukmat u dewleta Austria, ni kari hata nıka eşt peyÍ goşi. Na serranÍ nejdiyo de gıran gıran Zazaki ita ki yeno raşte.

GorÍ tu, Zazaki jŁ zono de bino ya ki fekÍ (dialektÍ) Kurdiyo?

Prof. Dr. Eichner: İta, dı nuxtÍ muhimi estÍ, ma gereke nino jŁbini ra rabırnime: Zonu, ebe ÁımÍ zonzanıtene bıcime dest. Heto bin ra, ni zoni kam ke qesÍ kenÍ, gos ino ser bıdime. JŁ ki ni kar de bara siyaseti ki xÍlÍ gırana. Ez zonzano, bara siyaseti ser nÍşkin ÁiyÍ vaci. Mı de hunero nianÍn Áino. Ez, ni persÍ to rÍ, ÁımÍ zonzanıtene ra cuwab don. Zonzanıtena Sovyet u Urızo (Rus) de caÍ zonÍ Kurdi gırano. İ, sebeta Zazaki vanÍ ke ďfekÍ KurdiyoĒ. Ewropa u Tırkiya de xÍlÍ zonzani fıkro bin derÍ. İ nia vanÍ: ďZazaki jŁ zonÍ de xoser rao.Ē Misal, karÍ ZŁlfŁ Selcan, biyame xo viri. Ez, na mesela de nia von: Zazaki be Kurdi, dialektÍ jŁ zoni niyÍ. Ma ver de dı teni zon estÍ. Ğezna qesonÍ ni zono de xÍlÍ qesi estÍ ke jÍ jŁbiniÍ. Bina Áeku ya ki qeso de ki şiyÍ re jŁbini. Hama uncia ki ma şikime, qalÍ dı zono bıkime. Ni dı zoni, wayirÍ tarixanÍ binonÍ.

Eke şikina, ďwayirÍ tarixÍ bini biyaeneĒ ma rÍ tenÍna rake?

Prof. Dr. Eichner: Sebeta ni dı zono, jŁ tarixÍ sıftÍni nÍşkime biyame meydan. Na mesela ser arÍkerdenÍ ke ma dest derÍ, jŁbini ra vısnaiyÍ. ArÍkerdoği, tarixÍ sıfti ser gumano de hewl nÍdanÍ. Partki bıcime dest: Nu jŁ zonÍ diyarÍ  ranÍ WertÍnio. Hem Zazaki, hem ki Kurdi xÍlÍ nuxto de şiyÍ re Partki. Hama qe jŁ nuxte de jŁ be jŁ niyÍ. Teyna, sonÍ jŁbini. «ıke, bina zonÍ Partki Áiyo de bina. Cokira, ma nÍşikime vacime; ďsebeta Zazaki u Kurdi, Partki koka raveriaĒ.

 

Sebeta ni hali, kamci misalo şikime bıdime?

Prof. Dr. Eichner: Misal, Partki de ďmaykekĒ rabırnaene Áina. Hama Kurdi u Zazaki de esta. ďMaykekĒ be ďneriĒÍni rabırnaene, jŁ tarix ra tepia jŁ zon nÍkuyna. Eke nıka esta, dÍma ke roca rocÍne ki biye! Nu het ra, Partki ne koka Zazakiya, ne ki ye Kurdi (Kurmanci). Ma xona, koka zonÍ Zazaki be Kurdi roşti nÍkerda, nÍarda raşte.

Jost Gippert ki jŁ zonzano. Zazaki ser arÍkerdena i (ey) ki esta. U vano, ďZazaki dialektoĒ. Gippert ser wazena Áı vacerÍ?

Prof. Dr. Eichner: Jost Gippert, bacarÍ Frankfurti de nişeno ro. Ma jŁbini nas keme, u havalÍ mıno. İ jŁ meqale nusnay bi: ďHalÍ dialektÍ ZazakiĒ (Zur dialekten Stellung des Zazaki). İta de Gippert, Zazaki ra ke bahs keno, vano ďdialektĒ. Hama, u diyaro ke KomÍ ZonanÍ  rani yenÍ qesÍ kerdene, werte a gole de vano ďdialektĒ. YanÍ, gorÍ i, Zazaki wertÍ ZonanÍ  rani de jŁ dialekto. İ zonÍ ke KomÍ  rani de pÍru xınamiyÍ, pÍru nejdiye jŁbini derÍ. JŁ telebÍ Gippert, esta: Agnes Korne. A raveri Austria de bi. Universta Vienna qedÍnÍ, şiye lewÍ Gipperti, i rÍ asistanÍni kena. TezÍ toxtorÍnia Korne, zonÍ BeloÁi ser bi. GorÍ Korne, BeloÁi be zonanÍ Zazaki u Kurdi zaf mendÍ re jŁbini. Hama Korne, sebeta Kurmanci u Zazaki nÍvana ke ďni jŁ zonÍĒ. Ma vineme ke na mesela, xona mesela arÍkerdena. GorÍ ma zonzanoğo, Zazaki u Kurdi dı zonÍ de xoserÍ. Gereke koka ni zono ki, nu hal ser bıfetelime.

(Zazaki Áarnaene: UsÍn Bulusk)