QISEBEN (SÖZLÛK)-E-2


[ Persê Zıwan u Gramerê Zazaki ]


Nuştoğ/e: KOYO BERZ roce - saete : 04. Çele 2004 11:48:28:


enbeli=güzel kokulu.
enber (Ar)=güzel koku.
enber=ardıç.
enbıryan bıyaye=komşu olmuş olan.
enbıryan bıyayenı-bıyayış=komşu olmak.
enbıryan kerde=komşu edilmiş olan.
enbıryan kerdenı-kerdış=komşu etmek.
enbıryan=komşu.
enbıryanê ma bol rındiyê=komşularımız çok iyidirler.
enbıryaney kerdenı-kerdış=komşuluk yapmak.
enbıryaney kerdox=komşuluk yapan kimse.
enbıryaney=komşuluk.
enbıryani=komşular.
enbıryaninı=komşuluk.
enc cı eştenı-eştış=dikiş atmak.
enc dı=dikişte.
enc kerde=dikilmiş olan.
enc kerdenı-kerdış=dikmek.
enc kerdox=diken.
enc ra=dikişten.
enc=1-sökük, sökükü dikmek, 2-dikiş.
encam (Kür)=netice, akibet.
encamdê nê leci dı=bu savaşın neticesinde.
encamê cı=akibeti, neticesi.
encê=bir dikiş.
encılewr=incir ağacı.
encılewr=incir ağacı.
encın=dikişli.
encına bı=1-sökükü dikmişti, 2-dikişini, örgüsünü sökmüştü
encına=1-sökükü dikti, 2-dikişi söktü.
encınayox=1-sökükü diken, 2-dikişi söken kimse.
encınena=1-sökükü dikiyor, 2-dikişi, örgüsünü söküyor (dişil).
encıneno=1-sökükü dikiyor, 2-dikişi, örgüsünü söküyor (eril).
encıno=dikişlidir.
encıyayenı-encıyayış=dikişi sökülmek.
encıyayo=1-sökükü dikilmiş, 2-dikişi sökülmüş.
encıyayox=dikişi sökülen, sökülmüş olan.
encilan dı=incirlerde.
encilan ra=incirlerden.
encilana=incirlerle.
encilê suri=kırmızı incir.
encilı=incir.
encili arêkerdenı-arêkerdış=incir toplamak.
encili rotenı-rotış=incir satmak.
encili werdenı-werdış=incir yemek.
encili=incir, incirler.
encilna=bir incir daha.
encna=bir dikiş daha, dikişledi.
encnayenı-encnayış=1-sökükü dikmek, 2-dikişi sökmek.
encur dı=acurda.
encur ra=acurdan.
encur=acur.
encuranla turşi vıraştenı-vıraştış=acurlardan turşu yapmak.
encurın=acurlu.
encuri arêkerdenı-arêkerdış=acur toplamak.
encuri karıtenı-karıtış=acur ekmek.
encuri werdenı-werdış=acur yemek.
encuri=acur, acurlar.
encuriya=acurla.
encurna=bir acur daha.
encümen bı=encümen dı (eril).
encümen bıyayenı-bıyayış=encüman olmak.
encümen=komisyon, komite, komite üyesi.
encümena=encümendir (dişil).
encümenê belediye=belediyenin encümanları.
encümenê=bir encümen.
encümeney kerdenı-kerdış=encümenlik yapmak.
encümeney=encümen olma durumu.
encümeneya=encümenlikle.
encümenı bi=encümendı (dişil).
encümeninı kerdenı-kerdış=encümenlik yapmak.
encümeninı=encümenlik.
encümenna=bir encümen daha.
encümeno=encümendır (eril).
endam (Kür)=üye.
endam=boy pos, vücut, beden.
endama=üyedir (dişil).
endamê cı=endamı. boyu posu.
endamın bıyayenı-bıyayış=boyu posu yerinde olmak.
endamın=boylu poslu.
endaminı=boylu poslu olma durumu.
endamo weş=güzel boy, pos.
endamo=üyedir (eril).
endeks (Fr)=indeks.
ender (Ar)=çok az rastlanan, çok az bulunan, çok seyrek.
ender vinayenı-vinayış=ender bulunmak.
ender vineya=ender bulundu.
ender vineyêno=çok az bulunur.
endık (hendık)=ne kadar, ne miktarda.
endık beno=o kadar olur.
endık esto biya=ne kadar var getir.
endık mı va endık beno=o kadar söyledim ki o kadar olur.
endık mı va kı=o kadar söyledim ki.
endık mı va=ne kadar söyledım.
endık şenê bıremı=kaçabildiğin kadar kaç.
endık va, endık va=o kadar söyledım, o kadar söyledım.
endıkı nêşiyo=gitmeden?
endıkı nêwerdo=yemeden?
endılko=bir ot adı.
endi beso=yeter artık.
endi emeleya mı pa nina=artık güvenim kendisine gelmiyor.
endi ez zana=artık ben biliyorum.
endi mı va=o kadar söyledim.
endi wına beno=artık bu biçimde olur.
endi wına mekı=artık böyle yapma.
endi xo metewnı=o kadar kendini incitme.
endi=1-bu kadar, o kadar, artık, yeter, 2-şimdi.
endişe kerdenı-kerdış=endişe etmek, kaygılanmak.
endişe kerdox=endişe eden.
endişe mekı=tasalanma, kuşkulanma.
endişe ra=endişeden.
endişe=tasa, kaygı, kuşku, korku.
endişeya=endişeyle.
endişeyın=endişeli, tasalı, kaygılı, korkulu.
endişeyına=endişelidir (dişil).
endişeyıno=endişelidir (eril).
endişeyinı=endişeli, kaygılı olma durumu.
endüstri (Fr)=sanayi.
endüstri dı=sanayide.
endüstri ra=sanayiden.
endüstriya=sanayiyle.
endüstriyalizım (Fr)=sanayicilik.
endüstriyê sukda ma=şehrimizin sanayisi.
endüstriyel (Fr)=endüstri ile ilgili.
enê (henê)=bunlar.
enê çıçiyê=bunlar nedir.
enê estê ya=bunlar var ya!
enen=gelme, gelmek.
enenê=geliyorlar.
enerji (Fr)=1-maddede var olan ve ısı, ışık biçiminde ortaya çıkan güç, 2-mec: manevi güç, hareket.
enerji dayenı-dayış=enerji vermek, güç kaybetmek.
enerji dı=enerjide.
enerji komkerdenı-komkerdış=enerji toplamak.
enerji komkerdox=enerji toplayan.
enerji ra=enerjiden.
enerji vınikerdenı-vınikerdış=enerji kaybetmek, gücü azalmak.
enerjik (Fr)=güçlü ve hareketli.
enerjiko=hareketlidir, enerji doludur.
enerjiya=enerjiyle.
enerjiyê cı bolo=enerjisi çoktur.
enerjiyey=enerjik olma durumu.
enerjiyın=enerjili.
enerjiyına=enerjilidir (dişil).
enerjiyıno=enerjilidir (eril).
enfeksiyon (Fr)=hastalığa yol açan bir mikrobun genel veya yerel gelişmesi, yayılması.
enfes (Ar)=çok güzel, nefis.
enfes bı=nefisti (eril).
enfes bıyayenı-bıyayış=nefis olmak, çok güzel olmak.
enfes bi=nefisti (dişil).
enfesa=çok güzeldir (dişil).
enfesey=nefis olma durumu.
enfeso=nefistir, çok güzeldir (eril).
enfiye (Ar)=burna çekilmek için hazırlanmış toz ilaç, keyif verici toz.
enfiye ancena=enfiye çekiyor (dişil).
enfiye anceno=enfiye çekiyor (eril).
enfiye ant bı=enfiye çekmişti.
enfiye ant zıncida xo=burnuna enfiye çekti.
enfiye antê=enfiye çekiyordu.
enfiye antenı-antış=enfiye çekmek.
enfiye dı=enfiyede.
enfiye ra=enfiyeden.
enfiyecinı kerdenı-kerdış=enfiyecilik yapmak.
enfiyecinı=enfiyecilik.
enfiyeya merd=enfiyeyle öldü.
enfiyeya=enfiyeyle.
enfiyeyın=enfiyeli.
enfiyeyinı=enfiyecilik.
enflasyon (Fr)=pahalılık, para değerinin düşmesi, hizmetlerin durması.
enflasyon kewt=enflasyon düştü.
enflasyon kewtenı-kewtış=enflasyonun düşmesi.
enflasyon werışt=enflasyon kalktı.
enflasyon werıştenı-werıştış=enflasyonın kalkması.
enformasyon (Fr)=haber alma, haber verme, bilgi alma, danışma.
enformasyon gırotenı-gırotış=bilgi almak, danışmak.
enfülansa (Fr)=grip, boğaz iltihabı hastalığı.
enfülansa biyayenı-biyayış=boğaz iltihabı hastalığına yakalanmak.
enfülansa biyo=grip olmu.
engaz=alet.
engazana=aletlerle.
engazın=aletli.
engebe (Tr)=yer biçimleri, yüzey şekilleri, arıza.
engebeyın=engebeli.
engeme benê=uyum sağliyorlar.
engeme bı=uyum sağladı (eril).
engeme bi=uyum sağladı (dişil).
engeme=uyum.
engemeyın=uyumlu.
engemin=bal.
engımin (hıngımên)=bal.
engımin dı=balda.
engımin ra=baldan.
engımin vetenı-vetış=bal çıkarmak.
engımin werdenı-werdış=bal yemek.
engıminın=ballı.
engıminiya=balla.
engıryayenı-engıryayış=1-kızmak, 2-somurtmak, 3-angırmak.
engışta engıştani=yüzük parmağı.
engışta pilı=baş parmak, büyük parmak.
engışta qıjı (qıçı)=küçük parmak, serçe parmağı.
engışta şehadeti=şehadet parmağı.
engışta werti=orta parmak.
engışta=parmakla.
engıştana=parmaklarla.
engıştane (ıngıştane, hıngıştane)=yüzük.
engıştaney nişani=nişan yüzüğü.
engıştêna=bir parmakla.
engıştı (ıngıştı, hıngıştı)=parmak.
engıştı dı=parmakta.
engıştı ra=parmaktan.
engışti=parmaklar.
engıştna=bir parmak daha.
enginar (Yun)=dikenli bir bitki türü.
enginarın=enginarlı.
enginarıno=enginarlıdır.
engura dahlan=asma üzümü ve ağacı.
engura mara=yılanların üzümü derler ve yenilmez.
engura sıpê=beyaz üzüm.
engura siya=siyah üzüm.
engura surı=kırmızı üzüm.
engur-engurı (hengurı)=üzüm.
enıka (enıka, nıka)=şimdi, bu anda, hemen, derhal vb.
enıka ame=şimdi geldi.
enıka ez vinena se beno=şimdi ben görürüm ne olur.
enıka mısnena to=şimdi sana gösteririm.
enıka ra=şimdiden.
enıka şına=1-hemen gider (dişil), 2-hemen giderim.
enıka şıno=1-hemen gider, şimdi gider (eril).
enıka şi=şimdi gitti.
enıka şiyayenı-şiyayış=şimdi gitmek, hemen gitmek.
enıka werd=şimdi yedi.
enıka werdenı-werdış=şimdi yemek.
enıka=şimdi, şu anda.
enıkaya=şimdiyle.
enız=buda.
enişk=dirsek.
enişt=bilek.
eniştê desti=elin bileği.
enişte=bir kimsenin kız kardeşi veya hısımlarından birinin kocası.
enjeksiyon (Fr)=iğne yapma, iğne vurma.
enjektor (Fr)=enjektör, şırinka.
enka (enıka, nıka)=şimdi, bu anda, hemen, derhal vb.
enka ame=şimdi geldi.
enka ez vinena se beno=şimdi ben görürüm ne olur.
enka mısnena to=şimdi sana gösteririm.
enka ra=şimdiden.
enka şına=1-hemen giderim, 2-hemen gider (dişil).
enka şi=şimdi gitti.
enka şiyayenı-şiyayış=şimdi gitmek, hemen gitmek.
enka werd=şimdi yedi.
enka werdenı-werdış=şimdi yemek.
enkaya=şimdiyle.
enkaz (Ar)=yıkıntı, döküntü, çöküntünün bıraktığı şeyler.
enkaz dı=enkazda.
enkaz nêhewadayo=enkazı kaldırmamışlar.
enkaz ra=enkazdan.
enkazın=enkazlı.
enkazi bındı mend=enkazın altında kaldı.
enkazi bındı mendenı-mendış=enkazın altında kalmak.
enkaziya=enkazla.
enkir u mınkir=enkir ve münkir (sorgulamayı yapan iki melek)
enkir u mınkiriya hesab pers kenê=enkir ile münkir hesap sorarlar.
eno bol wınêno mı ra=bu çok bana bakiyor (eril).
eno çıçiyo=bu nedir?
eno kamo=bu kimdir?
eno koti ra vıjiya=bu nerden çıktı?
eno=bu (eril).
enoyo ame=budur geldi.
enoyo ma ra çıçi wazeno=bu bizden ne istiyor?
enoyo vineno=budur görüyor.
enoyo=budur.
enpoze (Fr)=zorla benimsetilmiş, kabul ettirilmiş olan.
enpoze bıyayenı-bıyayış=zorla kabullenmek.
enpoze biyo=empoze edilmiş.
enpoze kerdenı-kerdış=empoze etmek, zorla benimsetmek.
enpoze kı=empoze et.
enqaz (Ar)=yıkıntı, döküntü, çöküntünün bıraktığı şeyler.
enqaz dı=enkazda.
enqaz nêhewadayo=enkazı kaldırmamışlar.
enqaz ra=enkazdan.
enqazın=enkazlı.
enqazi bındı mend=enkazın altında kaldı.
enqazi bındı mendenı-mendış=enkazın altında kalmak.
enqaziya=enkazla.
enstitü (Fr)=Üniversiteye bağlı veya bağımsız bir eğitim ve öğretim kurumu.
enstitüya zıwani=dil enstitüsü.
enstrüman (Fr)=çalgı.
enstrümanci=enstrümen çalan kimse.
entari (Ar)=bir tür kadın giysisı.
entegrasyon (Fr)=bütünleşme, birleşme, uyum sağlama.
entegre (Fr)=bir bütün veya grubu oluşturan.
entegre bı=uyum sağladı.
entegre bıyayenı-bıyayış=uyum sağlamak.
entegre kerd=uyum saglattı.
entegre kerdenı-kerdış=uyum saglatmak, alıştırmak.
entelektüel (Fr)=aydın, münever, değişik dallarda öğrenim görmüş kimse.
entelektüelley=entelektüel olma durumu.
enteresan (Fr)=ilgi çekici, ilginç.
enteresan bıyayenı-bıyayış=ilginç olmak.
enteresaney=enteresanlık.
enteresanlıxey=enteresanlık.
enteresano=ilginçtir, enteresandır.
enterge=uyum sağlamak, ayak uydurmak.
enternasyonal (Fr)=beynelmilel, uluslar arası.
enternasyonal bı=enternasyonaldı (eril).
enternasyonal bi=enternasyonaldı (dişil).
enternasyonala=beynelmileldir (dişil).
enternasyonaley=beynelmilel olma durumu.
enternasyonalinı=beynelmilelcilik.
enternasyonalizım (Fr)=beynelmilelcilik.
enternasyonalo=beynelmileldir (eril).
enternasyonalvan=enternasyonalci.
entik (Fr)=ilk çağ uygarlıkları ile ilgili olan şeyler.
entika (it)=eski çağlardan kalma eser veya tarihi değeri eski olan eşya.
entikacılıxey=antika eşya veya eserlerle uğraşma işi.
entikaci=antika eşya veya eser toplayan veya satan kimse.
entikacinı=antikacılık.
entikalıx=antikalık.
entikayinı kerdenı-kerdış=antikacılık yapmak.
entikayinı=antikacılık.
entike bı=1-acayiptı, 2-antikaydı.
entike bıyayenı-bıyayış=1-antika olmak, 2-acayip olmak.
entike=1-antika, tarihi degeri olan, kiymetli, mükemel vb, 2-mec; acayip, acayip olma, ıntıflı, derdi çekilmez, başkadır, eski adamdır gibi.
entikeyo=1-antikadır, 2-acayiptir, birbaşkadır, mükemeldir vb.
entiko=antiktir.
entrika (it)=oyun, dolap, düzen, dalavere, hile.
entrikacılıxey=entrikacı olma durumu.
entrikaci=düzenci, dolap çevirici, dalavereci.
entrikacinı=düzenbazlık, dalaverecilik.
entrikayê cı boliyê=dalaverereli çoktur.
enuga kêberdê ma=kapımızın giriş ve çıkışı, eniği.
enugı dı=enikte.
enugı ra=enikten.
enugı=giriş ve çıkış için büyük dış kapıların bir köşesinde açılan küçük kapı.
enugın=enikli.
enwa-enway (Ar)=türler, çeşitler, neviler.
enway enway çi=türlü türlü şeyler.
enwayê cı bolo=türleri çoktur.
epêce ame=epeyce geldi.
epêce ma xover da=epeyce direndik.
epêce merdımi şi=epeyce insan gitti.
epêce merdimi arêbıyay pêser=epeyce insan bir araya toplandı.
epêce=epeyce, bir hayli.
epêceyo=epeycedir, bir haylidir.
epey bı tı şi=çok zaman oldu sen gittin.
epey insan amebı=epey insan gelmişti.
epey merdım ame bi veyve=epey insan gelmişti düğüne.
epey=az denmeyecek kadar, oldukça, hayli, epey, çok zaman vb.
epeyi=oldukça, epeyce.
epidemi (Fr)=bir tür salgın hastalık.
epidemioloji (Fr)=salgın hastalıklarını inceleyen bilim dalı.
epik (Fr)=destanla ilgili, destansı (eser).
epikın=epikli.
epikıno=epiklidir.
eqbal dı=istikbalde.
eqbal ra=istikbalden.
eqbal=istikbal, şans, talih, kader.
eqbalê cı rınd niyo=istikbalı iyi değildir.
eqbalê cı=istikbalı.
eqbalê mı no xırab=kötü talihim.
eqbalın=istikballı.
eqbalo rınd=iyi talih, iyi istikbal.
eqbalo xırab=kötü istikbal, kötü talih.
eqıs (inad)=inatçı, aksi, ters cevap veren, tersını yapan.
eqısê cı kerd=aksini yaptı, tersını yaptı.
eqısê cı=tersi, aksi.
eqısê=inattırlar, aksidirler.
eqısey kerdenı-kerdış=inatlık yapmak, aksilik çıkarmak.
eqısey mekı=inatlık yapma.
eqısey rınd niya= aksilik iyi değildir.
eqısey vetenı-vetış=zorluk çıkarmak, aksilik çıkarmak.
eqısey=inatlık, aksilik.
eqısi (Ar)=ters, zıt, karşıt, olumsuz, menfi, ters giden.
eqısilıxey=aksilik.
eqısilıxeya=aksilikle.
eqısina nêbeno=aksilikle, inatlıkla olmaz.
eqısina=aksilikle, inatlıkla.
eqısinı kerdenı-kerdış=inatlık yapmak.
eqısinı=inatlık, aksilik, terslik.
eqısiyinı=aksilik, inatlık.
eqıssa=aksidir, inattır (dişil).
eqısso=aksidir, inattır (eril).
eqlıselim (Ar)=sağ duyu.
eqli (Ar)=akılla ilgili, akla dayanan.
eqliyat (Ar)=akıl yolu ile kazanılan bilgiler.
eqliye (Ar)=akıl hastalıkları ile ilgili hekimlik kolu.
eqliyeci=akıl hastalıkları uzmanı.
eqs=aksi, inat, ters.
eqsê cı kerd=aksini yaptı, tersını yaptı.
eqsê cı=tersi.
eqsê=inattırlar, aksidirler.
eqsey kerdenı-kerdış=inatlık yapmak, aksilik çıkarmak.
eqsey mekı=inatlık yapma.
eqsey rınd niya= aksilik iyi değildir.
eqsey vetenı-vetış=zorluk çıkarmak, aksilik çıkarmak.
eqsey=inatlık, aksilik.
eqsi (Ar)=ters, zıt, karşıt, olumsuz, menfi, ters giden.
eqsilıxey=aksilik.
eqsilıxeya=aksilikle.
eqsina nêbeno=aksilikle, inatlıkla olmaz.
eqsina=aksilikle, inatlıkla.
eqsinı kerdenı-kerdış=inatlık yapmak.
eqsinı=inatlık, aksilik, terslik.
eqsiseda (Ar)=ses, yankı.
eqsiyinı=aksilik, inatlık.
eqssa=aksidir, inattır (dişil).
eqsso=aksidir, inattır (eril).
era ancena=yerden çekiyor (dişil).
era ancenê=yerden çekiyorlar.
era anceno=yerden çekiyor (eril).
era ante=1-yerden çekilmiş olan, 2-yerden sökülen.
era antenı-antış=1-yerden çekmek, 2-yerden sökmek.
era antox=1-yerden çeken, 2-yerden söken.
era arêkerde=yerden toplanmış olan.
era arêkerdenı-arêkerdış=yerden toplamak.
era arêkerdox=yerden toplayan.
era berdenı-berdış=yerden götürmek, yaya götürmek.
era gerrayox=yerden gezen.
era geyra=1-yerde gezdı, 2-yerde aradı.
era geyrayenı-geyrayış=1-yerde aramak, 2-yerde dolaşmak.
era geyrayox=yerden gezen kimse.
era hewadaye=yerden kaldırılmış olan.
era hewadayenı-hewadayış=yerden kaldırmak.
era hewadayox=yerden kaldıran.
era kaşbı=yerden sörüklendı.
era kaşkerde=yerden sürüklenmiş, çekilmiş olan.
era kaşkerdenı-kaşkerdış=yerden sürüklemek, çekmek.
era kaşkerdox=yerden çeken kimse.
era kerde=yere serilmiş olan.
era kerdenı-kerdış=yere sermek, yere düşürmek.
era kerdox=yere seren, düşüren.
era komkerd=yerden topladı.
era komkerde=yerden toplanmış olan.
era komkerdenı-komkerdış=yerden toplamak.
era komkerdox=yerden toplayan.
era pakkerde=yerden temizlenmiş olan, silinmiş olan.
era pakkerdenı-pakkerdış=yerden temizlemek, silmek.
era pakkerdox=yerden temizleyen, silen.
era şanaye=yere serpilmiş olan.
era şanayenı-şanayış=1-yere serpmek, 2-yere vurmak.
era şanayox=yere serpen.
era vete=yerden çıkmış olan, çıkan.
era vetenı-vetış=yerden çıkarmak.
era vetox=yerden çıkaran.
era vıjyayenı-vıjyayış=1-yerden çıkmak, 2-tarladan çıkmak.
era vıjyayox=yerden çıkan.
era vızyayenı-vıjyayış=1-yerden çıkmak, 2-tarladan çıkmak.
era vızyayox=yerden çıkan.
era werzanaye=yerden kaldırılmış olan.
era werzanayenı-werzanayış=yerden kaldırmak.
era werzanayox=yerden kaldırılan.
era werzınaye=yerden kaldırılmış olan.
era werzınayox=yerden kaldırılan.
era wınyaye=yere bakmış olan.
era wınyayenı-wınyayış=yere bakmak.
era wınyayox=yere bakan.
era=yerden.
erafe=arife, dini bayramlarda bayramdan bir önceki gün.
eraq (arıq)=ter.
eraq dı=terde,
eraq ra=terden.
eraq rıjnayenı-rıjnayış=ter dökmek.
eraq rıjneno=ter döküyor.
eraq war kerde=ter dökmüş olan.
eraq warkerdenı-kerdış=ter dökmek.
eraqcinı=rakıcılık.
eraq-eraqı (araq)=rakı, sert alkollü içki.
eraqın=terli.
eraqına=terlidir (dişil).
eraqıno=terlidir (eril).
eraqi dı=rakıda.
eraqi ra=rakıdan.
eraqi şımıtenı-şımıtış=rakı içmek.
eraqiya=rakiyla.
eraqiyın=rakılı.
erasa (arasa)=arsa (biçilmiş, hazırlanmış tahıların satıldığı yer, pazar)
erasa dı=arsada.
erasa ra=arsadan.
erasa rızi=pirinç arsası.
erasat=öbür dünyada insanların toplandığı meydan.
erasayın=arsalı.
erat (Tr+Ar)=erden başgedikliye kadar olan askerlere verilen ad.
erati=erler.
erazi (arazi)=arazi.
erazi dı=arazide.
erazi ra=araziden.
eraziya=araziyle.
eraziyê dewda ma=köyümüzün arazisi.
eraziyın=arazili.
erbab (Ar)=bir işten anlayan, bir işi iyi yapan, işin ehli olan kimse.
erbab bı=becerikliydi, erbabdı (eril).
erbab bıyaye=becerikli olmak
erbab bıyayenı-bıyayış=işin ehli olmak, işten anlamak.
erbab bi=becerikliydi, ellinden her iş gelirdi (dişil).
erbab=işin ehli.
erbaba=beceriklıdır, işin ehlidir, ellinden her iş gelir (dişil).
erbabey=beceriklik, ustalık, her şeyi yapabilen, işin ehli olma durumu.
erbabeya=becerilikle, beceriyle.
erbabı bi=becerikliydi, erbabdı (dişil).
erbabina cı=becerikliliği.
erbabinı=becerilik, becerme işi.
erbabo=beceriklıdır, işin ehlidir, ellinden her iş gelir (eril).
erbana cınayê=def çaliyordu.
erbana cınayenı-cınayış=def çalmak.
erbana cınayox=def çalan.
erbana cınena=def çaliyor (dişil).
erbana cıneno=def çaliyor (eril).
erbana=def, dervişler beyit söylerken, zikir yaparken çalarlar.
erbana=dümbelek.
erbanana=bir def daha.
erbanaya=defle.
erbanayê=bir def,
erbane (erbana)=def, dervişler zıkır yaparken çalarlar.
erbaneci=def çalan kişi, arbaneci.
erbanecinı kerdenı-kerdış=defçilik yapmak.
erbanecinı=defcilik, def çalma işi.
erbaneyın=defli.
erbaneyinı=defçilik.
erbaş (Tr)=onbaşı ve çavuş rütbesindeki askerler.
erbe dı=darada.
erbe ra=daradan.
erbê xo zeydına=şerefini yükselti.
erbe=1-bozuk teraziyi dengelemek için hafif gelen kefeye, taş, demir vb. ağırlık koymak, 2-ibre, 3-tartıda kap ağırlıgı, hacım genişliği, dara.
erbe=şeref, değer.
erbera kewtenı-kewtış=1-daradan düşmek, 2-değerden düşmek.
erbet bıyayenı-bıyayış=rezil olmak, yüzü kara çıkmak.
erbet bo=arbet olsın, arbet olasın, rezil olasın.
erbet kerd=rezil etti.
erbet kerdenı-kerdış=rezil etmek.
erbet kerdox=rezil eden.
erbet ra=arbet için.
erbet=rezil olma, yüzü kara çıkma durumu.
erbetbê=arbet olasın, rezil olasın.
erbetey=kötülük yapma, kabahat işleme.
erbeteya cı=rezilliği.
erbetirê=arbet için.
erbey cı ard dıperey=şerefini iki paralık etti.
erbey cı bıgi=darasını al.
erbey cı=1-darası, 2-değeri.
erbeya=darayla, kap ağırlığiyle.
erbeyın=1-daralı, 2-değerli.
ercan (erzan)=ucuz.
ercan bı=1-ucuzdu, 2-ucuzladı.
ercan bıyaye=ucuzlanmış olan.
ercan bıyayenı-bıyayış=ucuzlamak.
ercan biyo=ucuzlamış.
ercan kerd=ucuzlatı.
ercan kerde=ucuzlatılmış olan.
ercan kerdenı-kerdış=ucuzlatmak.
ercan kerdox=ucuzlatan kimse.
ercan ra=ucuzdan.
ercan roşiya=ucuz satıldı.
ercan rot=ucuza sattı, ucuz sattı.
ercana xo rot=ucuza kendini sattı.
ercana=ucuzdur (dişil).
ercaney dı=ucuzlukta.
ercaney ra=ucuzluktan.
ercaney=ucuzluk.
ercaneya=1-ucuzluktur, 2-ucuzlukla.
ercaninı=ucuzluk.
ercano=ucuzdur (eril).
ercêno heme çi=her şeye değer.
ercêno maldê dınyay=dünya malına değer.
ercêno=değer.
ercınayenı-ercınayış=değerlendirmek.
ercıya=değdi, makbule geçti (değer anlamında).
ercıyaye bı=değerliydi (eril).
ercıyayê bi=değerliydi (dişil).
ercıyaye=değerli, kiymetli.
ercıyayenı-ercıyayış=değmek, değerı olmak.
ercıyayeyo=değerlidir.
ercıyayox=değeri olan, değerli.
ercıyêno=değer.
ercinayenı-ercınayış=değerlendirmek.
erciya=değdi, makbule geçti (değer anlamında).
erciyaye bı=değerliydi (eril).
erciyayê bi=değerliydi (dişil).
erciyayê=değer, değerli (dişil).
erciyaye=değer, değerli (eril).
erciyaye=değerli, kiymetli.
erciyayenı-ercıyayış=değmek, değerı olmak.
erciyayenı-erciyayış=değmek, değerinde olmak.
erciyayeyo=değerlidir.
erciyayox=değeri olan, değerli.
erciyêno=değer.
erd bı erd=tarla tarla, tarladan tarlaya, yerden yere.
erd dı=yerde.
erd kewtenı-kewtış=yere düşmek.
erd ra vıjyayenı-vıjyayış=1-yerden çıkmak, 2-tarladan çıkmak.
erd ra=yerden.
erd ramıtenı-ramıtış=tarla sürmek.
erd u azmin dı=yerde ve gökte.
erd u azmin=yer ve gök.
erd=1-yer, 2-kara parçası, 3-ekilebilen arazi, 4-tarla.
erdan awdano=tarlaları suluyor.
erdan dê ma dı=tarlalarımızda.
erdan=tarlaları.
erdê ma=tarlamız, tarlalarımız
erdıro=yerdedir.
erdi awdano=tarlayı suluyor.
erdi=tarlalar.
erdiş sıpe=ak sakallı.
erdişa cı=sakalı.
erdişa=sakalla, sakaldır.
erdiş-erdişı (herdiş)=sakal.
erdişı biya sıpê=sakalı beyaz olmuş.
erdişı cıkerdı=sakalı kestirdı.
erdişı dı=sakalda.
erdişı ra=sakaldan.
erdişı taşıtenı-taşıtış=sakalını traş etmek.
erdişı vıradê=sakal bıraktı.
erdişın bı=sakaliydi.
erdişın=sakalı.
erdişına=sakallıdır (dişil).
erdişıno=sakalıdır (eril).
erdişsıpey=beyaz sakalılar, yaşlılar.
erdiyê awdeyênê=tarlalar sulaniyor.
erdlerz=deprem, yer sarsıntısı, yer titreşimi.
erdnayenı-erdnayış=yere koymak
erdo bı=yerdeydi.
erdo denışnayenı-denışnayış=yere çakmak, yerde dikleştirmek.
erdo di=yerde buldu.
erdo karıte=ekilmiş, ekili tarla.
erdo mende=yerde kalmış, mec: evlenmemiş.
erdo mendenı-mendış=1-yerde kalmak, 2-mec; evlenememek.
erdo paykerd=yerde tekmikledı, bastı.
erdo paykerdenı-paykerdış=yerde tepelemek.
erdo ramıte=sürülmüş tarla.
erdo rona=1-yere indirdi, 2-yerde ekti.
erdo rüwa=yerde yeşerdı.
erdo=1-yerde, 2-tarladır..
erdos bı erdos=avuç avuç.
erdos=avuç dolusu.
erdosê=bir avuç.
erdosek=bir avuç, avuçcuk.
erdosna=bir avuç daha.
erdra=yerden.
ereb (Ar)1-Arap, bir halk, 2-siyah renkli, 3-çekilen filmin negatifı.
ereb bazar=tahmini pazarlık, götürü usulu pazarlık.
ereba bıramo=araba sürse.
ereba dı=arabada.
ereba ra=arabadan.
ereba ramıtenı-ramıtış=araba sürmek.
ereba=tekerlekli, motorlu veya motorsuz her türlü kara taşıtı.
erebacılıxey=arabacılık.
erebaci=arabacı.
erebacinı kerdenı-kerdış=arabacılık yapmak.
erebacinı=arabacılık.
ereban eşt dewan ser=Araplar köylerin özerine attılar.
erebana=1-arabalarla, 2-bir araba daha.
erebay=arabalar.
erebaya=arabayla.
erebayın=arabalı.
erebayıno=arabalıdır.
erebayinı=arabacılık.
erebe dı=arabada.
erebe ra=arabadan.
erebê=bir arap.
erebecılıxey=arabacılık.
erebeci=arabacı.
erebecinı kerdenı-kerdış=arabacılık yapmak.
erebecinı=arabacılık.
erebena=bir araba daha.
erebey=arabalar.
erebeya=arabayla.
erebeyın=arabalı.
erebeyıno=arabalıdır.
Erebi (Ar)=1-araplar, 2-arapça, arapça dili.
erebi bazar=gelişi güzel alış veriş.
Erebistan=Arabistan.
Erebistanıc=arabistanlı.
Erebistanıj=arabistanlı.
Erebistanız=arabistanlı.
Erebiya=Arapça.
erebki=arapça, arapça dili.
erebna=bir arap daha.
Erefat=Arafat.
erefe=bayramdan bir önceki gün.
eren (Tr)=kendini tanrı'ya adamış, ermiş, evliya, veli.
erevi bazar=gelişi güzel alış veriş.
Erevi=Araplar.
Erevistan=Arabistan.
Erevistanıc=arabistanlı.
Erevistanıj=arabistanlı.
Erevistanız=arabistanlı.
erevki=arapça, arapça dili.
erey (berey, herey)=geç, gecikmek, zamanında gelememek, geç gelmek, geç kalma.
erey bê=geç gel.
erey dayenı-dayış=geç vermek.
erey kewt=geciktı, zamanında gelmedı.
erey kewtenı-kewtış=gecikmek.
erey kewtox=geciken.
erey mekewı=gecikme.
erey memanı=gecikme.
erey mende=geç kalmış olan.
erey mendenı-mendış=geç kalmak, gecikmek.
erey vıstenı-vıstış=geciktirmek.
erey=gecikme, geç.
ereyey=gecikme.
ergoş=tavşan.
erık=hayret.
erış berd ser=üstüne saldırdı, atağa geçti, hucum etti.
erış bıkı=saldır, hucum et.
erış bıyayenı-bıyayış=saldırı olmak, saldırılmak, hucuma geçmek.
erış kerde=saldırılmış olan.
erış kerdenı-kerdış=saldırmak, hucuma geçmek.
erış kerdox=saldıran, hucum eden.
erış mekı=saldırma.
erış ser berdenı-berdış=üstüne saldırmak.
erış=1-hucum, saldırı, 2-yeni doğan süt hayvanının ilk ağız sütü.
eril (Tr)=erkek cinsinden sayılan kelime.
erilo=erkektir, erkek cinsindendir.
erina (herina)=satın aldı.
erina bı=satın almıştı.
erina bi=satın almıştı.
erinaye=satın alınmış olan.
erinayenı-erinayış (herinayen)=satın almak.
erinayox (herinayox)=alıcı, alan.
erinena=satın aliyor (dişil).
erineno=satın aliyor (eril).
erineya=satın alındı.
eriş berd ser=üstüne saldırdı, atağa geçti.
eriş bıkı=saldır.
eriş bıyayenı-bıyayış=saldırı olmak, saldırılmak.
eriş kerde=saldırılmış olan.
eriş kerdenı-kerdış=saldırmak, hucuma geçmek.
eriş kerdox=saldıran.
eriş mekı=saldırma.
eriş ser berdenı-berdış=üstüne saldırmak.
eriş=1-hucum, saldırı, 2-yeni doğan süt hayvanının ilk ağız sütü.
erjiya bı=1-atılmıştı, 2-değmişti (değer bakımından).
erjiya cı=tutu (köpek vs).
erjiya=1-atıldı, 2-değdi (değer bakımından).
erjiyayenı-erziyayış=1-atılmak, 2-değmek, değeri olmak.
erjiyayox=1-atılan, atılıp tutan, 2-değeri olan.
erkan (Ar)=bir toplumun ileri gelenleri, büyükler, üstler.
erkan dı=toplulukta, cemiyette.
erkan ra=topluluktan, cemiyetten.
erkanê sukda ma=şehrimizin ileri gelenleri.
erkanıharb (Ar)=kurmay.
erkanın=erkanlı.
erkaniya=toplulukla, cemiyetle.
Ermeni=1-Ermeni dili, 2-Ermenistanda yaşayan bir halk ve bu halktan olan kimse.
Ermenistan=Ermeni halkının yeri, yurdu, vatanı.
Ermeniya=Ermenice.
Ermenki=ermeni dili, ermence.
ermiş (Tr)=evliya, veli.
ero burı=ulan ye.
ero daye=yere vurulmuş, yere düşürülmüş olan.
ero dayenı-dayış=yere vurmak, yere düşürmek.
ero dayox=yere vuran.
ero dı=yere vur, yere düşür.
ero Ellay ra bıtersı=behey Allahtan kork.
ero ero=seni seni.
ero eybo=ulan ayıptır.
ero günaye=yere düşmüş olan.
ero günayenı-günayış=yere düşmek.
ero günayox=yere düşen.
ero ma bıray pê niyê=yahu biz kardaş değilmiyiz?
ero ma vinenê=biz görürüz.
ero medı=yere vurma, yere düşürme.
ero meşo=lan gitme.
ero mısnena to=ulan sana gösteririm.
ero no çıçiyo=yahu bu nedir.
ero qey tı mı rê yenê=zar sen bana gelirsin.
ero şıma ana pê ri=ulan sizi yüzleştiririm.
ero teba nêbeno=bir şey olmaz.
ero tı do bıvinê=sen göreceksin.
ero tı mı rê yenê=sen bana gelirsin.
ero tı vinenê=sen görürsün?
ero to vinena=seni görürüm.
ero wıni mekı=lan öyle yapma.
ero xo bıpawı=behey kendini koru.
ero=1-yere, 2-bugün, 3-"im, ım, ın, in, un, üm, ün, üz " gibi ekleri sözcüğün sonuna getirip ikaz anlamını vererek sözcükle pekiştirirler, 4-lan, ulan, behey, yahu, seni vb. sözcüklerle cümleyi pekiştirir.
erotik (Fr)=cinsiyetle ilişkisi olan.
erotikın=erotikli.
eroyin (Fr)=uyuşturucu bir madde.
eroyin dı=eroyinde.
eroyin kar ardenı-ardış=eroin kullanmak.
eroyin ra=eroyinden.
eroyincı=eroinci.
eroyincılıxey=eroincilik.
eroyincinı kerdenı-kerdış=eroyincilik yapmak.
eroyincinı=eroyincilik.
eroyinı=eroincilik.
eroyinın=eroyinli.
eroyinman (Fr)=eroin kullanma alışkanlığı olan kimse.
eroyinvan (Fr)=eroin yapıp satan kimse.
erozyon (Fr)=aşınma, kayma.
erozyon bı=toprak kayması oldu.
erozyon bıyayenı-bıyayış=erozyon olmak.
erozyon dı=erozyanda.
erozyon ra=erozyondan.
erozyona=erozyonla.
erozyonın=erozyonlu.
erqana=kanallarla.
erqcılıxey=kanalcılık.
erqci=kanalcı, kanal kazan, deşen veya açan kimse.
erqcinı kerdenı-kerdış=arkçılık, kanalcılık yapmak.
erqcinı=arkçılık, kanalcılık.
erqı aşanayenı-aşanayış=kanal kazmak.
erqı aşanayox=kanal kazan kimse.
erqı dı=kanalda.
erqı pakkerdenı-pakkerdış=kanal temizlemek.
erqı ra berdenı-berdış=kanaldan götürmek.
erqı ra=kanaldan.
erqı=içinden su akıtmak için toprağı kazarak yapılan açık oluk, kanal.
erqın=kanallı.
erqi=kanallar.
erqinı=kanalcılık.
err, mı nêzanayê do wıni bo=beh, ben bilmiyordum öyle olacak.
err, o zi merd=vah be, o da öldü.
err, rewnayo ma pê nêdiyo=vay be, çoktandır birbirimizi görmemişiz.
err, wıni seni beno=hayret, öyle nasıl olur.
err="hayret, acayiplik, vah be, vay be, beh, endişe vb" belirten bir sözcük, way be, yazık oldu anlamında.
ersa (arasa)=arsa, ev yapma yeri.
ersa dı=arsada.
ersa ra=arsadan.
ersayın=arsalı, ev yapma yeri.
erş=arş, gökün yedinci katı.
erşê Ellay=Allah katı.
erugan=erikleri.
erugê zerdi=sarı erikler.
erugê=bir erik.
erugêran erugi tepıştê=erik ağaçları erik tutmuş.
erugêr-erugêrı=erik ağacı.
erugêrı ra=erik ağacından.
erugêri=erik ağaçları.
erug-erugı (hêrug, herug)=erik.
erugi=erikler.
eruginı=erikcilik.
eruglıx=erik bahçesi.
erugna=bir erik daha.
Erxeni=ergani.
Erxeniyıc=erganili.
Erxeniyıj=erganili.
Erxeniyız=erganili.
erxı=kanal, su arkı.
ery kewta=gecikmiş (dişil).
ery kewte=gecikmiş olan.
ery kewto=gecikmiş (eril).
ery mekewı=gecikme.
ery=gecikme.
eryin=eroin.
eryina=eroyinle.
erzal dayenı-dayış=dilekçe vermek.
erzal dayox=dilekçe veren.
erzal=dilekçe.
erzalci=dilekçe yazan kimse.
erzalcinı=dilekçecilik.
erzale (herzale)=çalı çılpıdan yapılan ve altında oturulan gülgelik.
erzale vıraştenı-vıraştış=direk, sırık, deynek, çalı çırpıdan gölgelik yapmak
erzaleyın=çalı çırpıdan yapılmış gülgelikli.
erzali bındı ronışto=gülgeliğin altında oturmuş.
erzalinı=dilekçecilik.
erzan (ercan)=ucuz.
erzan bı=ucuzdu.
erzan bıyayenı-bıyayış=ucuzlanmak.
erzan kerde=ucuzlanmış olan.
erzan kerdenı-kerdış=ucuzlatmak.
erzan kerdox=ucuzlatan.
erzaney=ucuzluk.
erzaninı=ucuzluk.
erzano=ucuzdur.
erzaq (Ar)=uzun süre saklanabilen yiyeceklerin genel adı, erzak, tayin, malzeme, yiyecek vs.
erzaq dı=erzaqda.
erzaq herinayenı-herinayış=erzak almak.
erzaq ra=erzaktan.
erzaqa=erzakla.
erzaqê cı=erzakı.
erzaqê keyi=evin erzağı.
erzaqê zımıstani=kış erzakı.
erzaqın=erzaklı.
erzaqiya=erzakla.
erzena=1-atiyor, 2-mec: sıkiyor (yalan vb. söylemek) (dişil)
erzenê berzı=1-atiyorsan at, 2-sıkiyorsan sık.
erzeno erd=yere atiyor.
erzêno heme çi=her şeye atıliyor, her şeyi tutiyor.
erzeno=1-atiyor, 2-mec: sıkiyor (yalan vb. söylemek) (eril).
Erzıngan=Erzincan.
Erzınganıc=Erzincanlı.
Erzınganıj=Erzincanlı.
Erzınganız=Erzincanlı.
erzıya bı=1-atılmıştı, 2-sıkılmıştı.
erzıya cı=tutu (köpek vs), soktu (yılan vb)
erzıya=1-atıldı, 2-sıkıldı (silah vb).
erzıyaye=1-atılmış olan, 2-sıkılmış olan.
erzıyayenı-erziyayış=1-atılmak, 2-sıkılmak (silah vb).
erzıyayo=atılmış.
erzıyayox=atılan, atılmış olan.
erzıyêno=atıliyor (eril).
erziya bı=atılmıştı.
erziya cı=tutu (köpek vs).
erziya=1-atıldı, 2-sıkıldı.
erziyaya=1-atılmış (dişil), 2-atıldım.
erziyaye=1-atılmış olan, 2-sıkılmış olan.
erziyayê=1-atılmışlar, 2-atıliyordu, sıkıliyordu (silah vb).
erziyayenı-erziyayış=1-atılma, atılmak, 2-sıkılmak, 3-köpek vb. hayvanların birden insanın özerine atılıp onları ısırmak.
erziyayo=1-atılmış, 2-sıkılmış (eril).
erziyayox=atılan, sıkılan.
erziyêno=atıliyor.
erzon=1-ucuz, 2-atma, el atma.
erzoninı=ucuzluk.
erzono=ucuzdur.
erzuhal (arzuhal)=dilekçe, name, istemlerini belirten resmi mektup.
erzuhalcıyey=arzuhalcılık.
erzuhalci (arzuhalcı)=dilekçe yazan kişi, arzuhalcı.
erzuhalcina=arzuhalcılıkla.
erzuhalcinı kerdenı-kerdış=arzuhalcılık yapmak.
erzuhalcinı kerdox=arzuhalcılık yapan.
erzuhalcinı=arzuhalcılık.
erzuhalciya=arzuhalcıdır (dişil).
erzuhalciyo=arzuhalcıdır (eril).
erzyayenı-erzyayış=1-irkilmek, 2-atılmak, 3-sıkılmak.
erzyayox=1-irkilen, 2-atılan, 3-sıkılan.
erzyena=atıliyor (dişil).
erzyeno=atıliyor (eril).
es (Tr)=notada duraklama zamanı.
esabi (esabi, asabi)=sinirli, asabi, ahlaksız, dar görüşlü.
esabi bı=asabiydi (eril).
esabi bıyayenı-bıyayış=1-sinirli olmak, sinirlenmek.
esabi bi=asabiydi (dişil).
esabi kerdenı-kerdış=asabileştirmek.
esabi mebı=asabi olma.
esabinı keno=asabilik yapiyor.
esabiya=asabidir (dişil).
esabiyecinı kerdenı-kerdış=asabiyecilik yapmak.
esabiyecinı=asabiyecilik.
esabiyey ra=asabiyelikten.
esabiyey=asabi olma durumu.
esabiyeya=asabilikle.
esabiyo=asabidir (eril).
esahbe=sahibler, sahib çıkanlar, Hz. Muhammedin meclisinden olan kimseler.
esans (Fr)=bitkilerden, kimyasal yoldan elde edilen kokulu ve uçucu sıvı.
esans vıraştenı-vıraştış=esans yapmak.
esanscinı kerdenı-kerdış=esanscılık yapmak.
esanscinı=esanscılık.
esansê gülan=güllerin esansı.
esansên=esanslı.
esansın=esanslı.
esansinı=esanscılık.
esaret (Ar)=kölelik, tutsaklık, esirlik.
esaret bıyayenı-bıyayış=köle olmak.
esaret kerdenı-kerdış=köle etmek.
esareta=köledir (dişil).
esaretey=kölelik.
esaretinı kerdenı-kerdış=kölelik yapmak.
esaretinı=kölelik.
esareto=köledir (eril).
esas (Ar)=bir şeyin özünü oluşturan ana öğe, temel.
esas gırotenı-gırotış=temel almak.
esasdê xo dı=aslında.
esasê cı=esası, aslı, temelı.
esasê xo dı=aslında.
esasen=aslında.
esasın=esaslı, temellı, köklü.
esasinı=esas olma durumu.
esebi (esabi, asabi)=sinirli, asabi, ahlaksız, dar görüşlü.
esebi bı=asabiydi (eril).
esebi bıyayenı-bıyayış=1-sinirli olmak, 2-sinirlenmek.
esebi bi=asabiydi (dişil).
esebi kerdenı-kerdış=asabileştirmek.
esebi mebı=asabi olma.
esebinı keno=asabilik yapiyor.
esebiya=asabidir (dişil).
esebiyecinı kerdenı-kerdış=asabiyecilik yapmak.
esebiyecinı=asabiyecilik.
esebiyey ra=asabiyelikten.
esebiyey=asabi olma durumu.
esebiyeya=asabilikle.
esebiyo=asabidir (eril).
esef (Ar)=acınma, yerinme.
esefa=üzülerek, acınarak.
esefey=esef olma durumu.
esefeya=acınmayla.
eser (Ar)=emek verilerek ortaya konulan ürün, yapıt.
eser dayenı-dayış=eser vermek.
eseranê cı=eserlerini.
eserê cı=eseri.
eserê do rınd da=iyi bir eser verdi.
eserın=eserli.
eseri=eserler.






Cıwabi:


[ Persê Zıwan u Gramerê Zazaki ]